بحران نرخ باروری و پیری جمعیت در ایران وارد فاز نگرانکنندهای شده است، اما گزارشهای پارلمانی نشان میدهد که تخصیص اعتبار برای مقابله با این پدیده، هنوز در پیچوحم خم بوروکراسی و نگاههای غیرکارشناسی گرفتار است. عالیه زمانی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با انتقاد شدید از نحوه تدوین ردیفهای اعتباری، هشدار داد که موضوع جوانی جمعیت در اسناد مالی دولت به یک ابزار رفع تکلیف تبدیل شده و فاقد پشتوانه اجرایی واقعی است.
سقوط اولویت جوانی جمعیت در جداول و لوایح بودجهای کشور
بررسی دقیق جداول بودجه نشان میدهد که بسیاری از دستگاههای اجرایی، موضوعات حیاتی همچون زن، خانواده و جمعیت را در قالب سرفصلهای کلی و بدون برنامه عملیاتی ترکیب کردهاند. به گفته عالیه زمانی، در بسیاری از موارد، کمترین ارقام تخصیصیافته در کل بودجه یک نهاد، متعلق به بخش جوانی جمعیت است. این رویکرد باعث شده تا لایحه بودجه در کمیسیون تلفیق با مخالفت قاطع ۷۰ درصدی مواجه شود؛ چرا که نمایندگان معتقدند تسهیلات ازدواج، فرزندآوری و توانمندسازی زنان در این اسناد به حاشیه رانده شده است.
شکست الگوهای اجرایی پس از چهار سال تمرکز بر قانون جوانی جمعیت
اکنون که در سال چهارم اجرای «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» قرار داریم، ارزیابیها نشاندهنده شکاف عمیق میان متن قانون و واقعیتهای جامعه است. با وجود ۷۳ ماده قانونی، آمارهای رسمی نه تنها از افزایش موالید حکایت ندارند، بلکه در برخی مناطق روند کاهشی نیز مشاهده میشود. این عضو کمیسیون بهداشت تاکید کرد که تا زمانی که جوانی جمعیت به هدف مشترک و دارای اولویت تمام دستگاهها تبدیل نشود، بروکراسی فعلی تنها به اتلاف منابع منجر خواهد شد.
چالش اعتماد عمومی به وعدههای حمایتی و تسهیلات فرزندآوری
یکی از جدیترین موانع در مسیر تحقق اهداف جمعیتی، کاهش اعتماد شهروندان به وعدههای دولتی است. ناترازی در پرداخت وامهای ازدواج، چالشهای واگذاری زمین و کندی در ارائه مشوقهای مسکن باعث شده تا مردم این قوانین را بیشتر به عنوان «وعدههای روی کاغذ» تلقی کنند.
- عدم انطباق تورم با مبالغ تسهیلات باعث شده است که مشوقهای مالی، اثرگذاری خود را در ترغیب خانوادهها به فرزندآوری از دست بدهند.
- ضعف در نظارت بر عملکرد بانکها و دستگاههای متولی، منجر به ایجاد صفهای طولانی برای دریافت حداقل حقوق قانونی متقاضیان شده است.
در نهایت، بازنگری در ساختار بودجهریزی و انتقال موضوع جوانی جمعیت از حاشیه به متن تصمیمات کلان اقتصادی، تنها راه برونرفت از سیاهچاله جمعیتی پیشرو است. بدون اصلاح فرآیندهای اجرایی و ایجاد اطمینان در بدنه جامعه، صرفِ تکرار عناوین قانونی در بودجه، تغییری در شاخصهای دموگرافیک کشور ایجاد نخواهد کرد.
«سلام من مهناز رستمی هستم؛ ۴۰ ساله و با بیش از ۱۸ سال تجربهی حرفهای در عرصهی روزنامهنگاری و خبر. مسیر کاریام را از علاقهی عمیق به نوشتن و روایت واقعیت آغاز کردم و در این سالها تلاش کردهام خبر را نه فقط بهعنوان یک گزارش ساده، بلکه بهعنوان ابزاری برای آگاهیبخشی، ایجاد گفتوگو و ارتقای سطح دانش جامعه ارائه کنم.
دارای مدرک کارشناسی هستم و در طول این سالها در رسانههای مختلف فعالیت کردهام؛ از پوشش خبرهای روز گرفته تا نگارش تحلیلهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی. همواره کوشیدهام با قلمی روان، نگاه نقادانه و توجه به جزئیات، محتوایی تولید کنم که برای مخاطبان هم جذاب و هم قابل اعتماد باشد.
اصول کاری من بر پایهی صداقت، سرعت و دقت بنا شده است. باور دارم که خبرنگار باید هم چشم بینای جامعه باشد و هم صدای آن؛ بنابراین همیشه تلاش کردهام روایتهایم فراتر از انتقال اطلاعات باشند و به شکل تحلیلهای اثرگذار در ذهن خواننده باقی بمانند.
در «چکاوک سحر» هدف من این است که خبرهای معتبر و تحلیلهای کاربردی را در اختیار مخاطبان قرار دهم؛ محتوایی که هم برای خوانندگان عمومی و هم برای متخصصان حوزههای مختلف ارزشمند باشد. من اعتقاد دارم که خبر کوتاه و موجز، اگر درست و دقیق نوشته شود، میتواند بیش از هر متن طولانی تأثیرگذار باشد.
امروز، پس از سالها تجربه، همچنان با همان انگیزهی اولیه قلم میزنم؛ با این باور که هر خبر درست میتواند دریچهای تازه به جهان باز کند و هر روایت صادقانه میتواند اعتماد و آگاهی را در جامعه گسترش دهد.»
