یک کارشناس ارشد مناطق آزاد تجاری و اقتصادی هشدار داد که با وجود اهداف بلندپروازانه برای توسعه صادرات و جذب سرمایهگذاری خارجی، بیثباتی مکرر قوانین و مقررات، همراه با چالشهای زیرساختی و بوروکراتیک، عملاً به بزرگترین بازدارنده حضور موثر سرمایهگذاران در مناطق آزاد ایران تبدیل شده است. این وضعیت، تصویری پرریسک از این مناطق در ذهن فعالان اقتصادی ایجاد کرده و فرصتهای بیبدیل توسعه را به چالش کشیده است.
آرمانهای نادیدهگرفتهشده: چرا مناطق آزاد، موتور محرکه سرمایهگذاری نیستند؟
«کمال ابراهیمی کاوری»، تحلیلگر و کارشناس مسائل مناطق آزاد تجاری و اقتصادی، در گفتوگو با خبرگزاری مهر، با اشاره به فلسفه وجودی این مناطق برای تسهیل جذب سرمایه و انتقال فناوری، تاکید کرد که در عمل، سرمایهگذاران داخلی و خارجی با تردید و احتیاط به این بسترها مینگرند. او این پرسش اساسی را مطرح میکند که چرا این مناطق، به جای آنکه محرک رشد اقتصادی باشند، در نگاه فعالان اقتصادی به حوزههایی پرخطر بدل شدهاند؟ در حقیقت، آنچه یک سرمایهگذار به آن نیاز مبرم دارد، اطمینان از ثبات قوانین، پیشبینیپذیری فرآیندها، تعهد مدیران و امنیت اقتصادی است؛ مؤلفههایی که فقدان آنها حتی مشوقهای مالیاتی چشمگیر را بیاثر میسازد.
بیثباتی قوانین و بوروکراسی، موانع اصلی سرمایهگذاری در مناطق آزاد
بنا بر اظهارات این کارشناس، یکی از محوریترین چالشها، نوسان و تغییرات مداوم در مقررات و بخشنامههاست. این بیثباتی که گاه بدون هیچ دوره گذاری اعمال میشود، فضای تصمیمگیری را برای سرمایهگذاران به شدت مبهم میکند. یک فعال اقتصادی، در مواجهه با عدم قطعیت بقای امتیازات فعلی، طبیعتاً ترجیح میدهد سرمایه خود را به محیطهایی با ریسک کمتر سوق دهد.
علاوه بر این، فرآیندهای اداری پیچیده و تعدد نهادهای تصمیمگیر نیز مزید بر علت است. برخلاف آنچه از یک منطقه آزاد انتظار میرود، بوروکراسی حاکم، نبود یک پنجره واحد حقیقی، طولانیشدن روند صدور مجوزها و تفاوت در تفاسیر قوانین توسط مسئولین مختلف، تصویری نامطلوب از فضای کسبوکار در مناطق آزاد به نمایش میگذارد. بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد، در سالهای اخیر شاهد کاهش نسبی در حجم جذب سرمایهگذاری خارجی و حتی داخلی در برخی از این مناطق بودهایم که این امر بیش از پیش لزوم بازنگری در سیاستگذاریها را نمایان میسازد.
زیرساختها و حمایت پس از سرمایهگذاری: حلقههای مفقوده توسعه مناطق آزاد
فقدان زیرساختهای حیاتی و پایدار نظیر انرژی، آب، حملونقل و خدمات لجستیکی، از دیگر موانع جدی محسوب میشود. سرمایهگذاران به محیطی نیاز دارند که ریسک توقف تولید یا اختلال در خدمات اساسی به حداقل برسد. هرچند تلاشهایی در سالیان اخیر برای بهبود این شرایط صورت گرفته، اما نیازهای موجود، بسیار فراتر از اقدامات انجام شده است.
از سوی دیگر، ضعف در ارائه خدمات حمایتی پس از استقرار سرمایهگذاری، موجب گلایه بسیاری از فعالان اقتصادی شده است. آنها معتقدند که حمایت سازمانهای مناطق آزاد عمدتاً به مرحله جذب محدود میشود و پس از آغاز فعالیت، حل مشکلات با کندی و پیگیریهای مکرر همراه است. این در حالی است که در نمونههای موفق جهانی، رابطه میان مدیریت منطقه و سرمایهگذار بر مبنای یک همکاری بلندمدت و منافع متقابل استوار است. برای تقویت اعتماد و تسهیل حضور سرمایهگذاران در مناطق آزاد، اتخاذ رویکردهای زیر ضروری به نظر میرسد:
استقرار واقعی و کارآمد پنجره واحد برای تمامی خدمات اداری و صدور مجوزها.
تضمین ثبات قوانین و عدم تغییرات ناگهانی در مقررات مربوط به مشوقهای سرمایهگذاری.
بازآفرینی استراتژیک برای احیای اعتماد و شکوفایی مناطق آزاد
با وجود تمامی چالشهای مطرح شده، مناطق آزاد ایران همچنان دارای مزیتهای رقابتی قابل توجهی هستند؛ از موقعیتهای جغرافیایی استراتژیک گرفته تا دسترسی به بازارهای مهم منطقهای. اما برای تبدیل این پتانسیلها به واقعیت، یک بازآفرینی استراتژیک و اصلاح مسیر ضروری است.
ابراهیمی کاوری تاکید میکند که اکنون زمان آن رسیده است که از نگاه توصیفی محض به مناطق آزاد فراتر رفته و رویکردی مبتنی بر اعتمادسازی، شفافیت و ثبات در سیاستگذاریها اتخاذ شود. زمانی که مناطق آزاد بتوانند تصویر یک "بندر امن سرمایه" را در ذهن فعالان اقتصادی ایجاد کنند، جریان سرمایهگذاری نه تنها بازخواهد گشت، بلکه به شکلی پایدار تقویت خواهد شد. هدف نهایی باید تبدیل مناطق آزاد ایران به بستری پایدار برای رشد، نوآوری و سودآوری حقیقی باشد، نه میدانی برای آزمون و خطا. این امر مستلزم تعهد جمعی و نگاه بلندمدت برای بالفعل کردن ظرفیتهای این مناطق است.
مطالب مرتبط
- افزایش ۱۲۵ میلیون تومانی قیمت خودروهای داخلی در کمتر از دو هفته، بازار را متلاطم کرد
- بانک مرکزی با راهبردهای چندوجهی به جنگ نوسان ارز میرود و ثبات را به اقتصاد ایران بازمیگرداند
- سرمایهگذاران چینی، پیشگام جذب سرمایهگذاری خارجی در پروژههای توسعهای خراسان جنوبی شدند
- عنوان اصلی: بنزین سوپر وارداتی راهی بورس انرژی شد؛ انتظار برای عرضه در جایگاهها
«سلام من مهناز رستمی هستم؛ ۴۰ ساله و با بیش از ۱۸ سال تجربهی حرفهای در عرصهی روزنامهنگاری و خبر. مسیر کاریام را از علاقهی عمیق به نوشتن و روایت واقعیت آغاز کردم و در این سالها تلاش کردهام خبر را نه فقط بهعنوان یک گزارش ساده، بلکه بهعنوان ابزاری برای آگاهیبخشی، ایجاد گفتوگو و ارتقای سطح دانش جامعه ارائه کنم.
دارای مدرک کارشناسی هستم و در طول این سالها در رسانههای مختلف فعالیت کردهام؛ از پوشش خبرهای روز گرفته تا نگارش تحلیلهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی. همواره کوشیدهام با قلمی روان، نگاه نقادانه و توجه به جزئیات، محتوایی تولید کنم که برای مخاطبان هم جذاب و هم قابل اعتماد باشد.
اصول کاری من بر پایهی صداقت، سرعت و دقت بنا شده است. باور دارم که خبرنگار باید هم چشم بینای جامعه باشد و هم صدای آن؛ بنابراین همیشه تلاش کردهام روایتهایم فراتر از انتقال اطلاعات باشند و به شکل تحلیلهای اثرگذار در ذهن خواننده باقی بمانند.
در «چکاوک سحر» هدف من این است که خبرهای معتبر و تحلیلهای کاربردی را در اختیار مخاطبان قرار دهم؛ محتوایی که هم برای خوانندگان عمومی و هم برای متخصصان حوزههای مختلف ارزشمند باشد. من اعتقاد دارم که خبر کوتاه و موجز، اگر درست و دقیق نوشته شود، میتواند بیش از هر متن طولانی تأثیرگذار باشد.
امروز، پس از سالها تجربه، همچنان با همان انگیزهی اولیه قلم میزنم؛ با این باور که هر خبر درست میتواند دریچهای تازه به جهان باز کند و هر روایت صادقانه میتواند اعتماد و آگاهی را در جامعه گسترش دهد.»
